काठमाडौँ उपत्यकाको समृद्ध नेवारी संस्कृतिमा धेरै यस्ता पर्वहरू छन् जुन बाहिरी संसारमा कम चर्चा भए पनि समुदायभित्र अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छन्। तीमध्ये एक हो नक्वाःदिसि (जसलाई नक्वादशी वा नक्वा दिशी पनि भनिन्छ)। यो पर्व विशेषगरी असार महिनाको कृष्ण पक्ष नवमी तिथिका दिन मनाइन्छ। असारको रोपाइँको चटारो र झरीको बीचमा मनाइने यो पर्वले नेवार समुदायको धार्मिक र सामाजिक पक्षलाई जोड्ने […]
Category Archives: Tithi
तिलकुन्द चौथी
आजको दिन विवेक र ज्ञानका स्वामी भगवान् गणेशको जन्मोत्सवका रूपमा मनाइन्छ। माघ शुक्ल पक्षको यस चौथीलाई गणेश जयन्ती, विनायक चौथी वा वरद चौथी भनेर पनि चिनिन्छ। यस दिन विशेष रूपमा तिल र कुन्द (चमेलीको फूल) भगवान् गणेशलाई अर्पण गरिन्छ। तिल र चमेलीको सुगन्धयुक्त परिकारहरू भगवानलाई चढाउने परम्परा रहिआएको छ। यस अवसरमा व्रत बस्ने, साँझमा गणेश […]
षट्तिला एकादशी
माघ महिनाको कृष्णपक्षको एकादशीलाई षट्तिला एकादशी भनिन्छ । षट्तिला एकादशीको व्रत कथा नारद मुनि त्रिलोकको भ्रमण गर्दै भगवान विष्णुको धाम वैकुण्ठ पुगे । त्यहां पुगेर उनले वैकुण्ठपतिलाई प्रणाम गर्दै उनीसित आफ्नो जिज्ञासा व्यक्त गर्दै प्रश्न गरे- प्रभु ! षट्तिला एकादशीको कथा कस्तो छ र यस एकादशीको व्रत लिदा केकस्तो पुण्य प्राप्त हुन्छ ? देवर्षिद्वारा विनित भावले यसरी प्रश्न सोधिए पछि लक्ष्मीपति […]
कीर्तिपुरमा बाघभैरव पर्व
हरेक वर्ष भदौ १ गतेका दिन उपत्यकाको दक्षिणपश्चिमस्थित ऐतिहासिक प्राचीन बस्ती कीर्तिपुरमा बाघभैरव देवताको जात्रा गरिन्छ । स्वयम्भू र पशुपतिनाथको प्रादुर्भाव हुनुअगावै पुरानो बस्ती कीर्तिपुर, मातातीर्थ र साँगासँगै विस्तार भएको हो भन्ने कुरा गोपाल वंशावलीमा उल्लेख गरिएको छ । गोपालवंशी गोपालकमध्ये एक जनाको गाईले रातिराति काठमाडांैको गौशाला देवपाटन हाल पशुपतिनाथ रहेको स्थानमा थुनबाट सबै दूध […]
मंगल चौथी
यस दिन गणेशको व्रत बस्दा धनदेखि मनले चिताएको सम्पूर्ण पूरा हुने विश्वास गरिन्छ । मंगलबार मंगल ग्रहले प्रतिनिधित्व गर्ने बार हो । त्यस्तै चतुर्थी तिथि भगवान गणेशजीको उत्त्पति भएको तिथिको रुपमा लिइन्छ । गणेशजी जन्मिएको दिन मंगलबार र चतुर्थी तिथिको संयोग परेकाले त्यस दिनलाई मंगल चौथी भनिएको हो । यसलाई ‘मङ्गल चतुर्थी’ र ‘अङ्गारक चतुर्थी’ पनि भन्ने गरिन्छ। यस्तो […]