Category Archives: Tithi

अधिकमास: हिन्दु पञ्चाङ्गको एक वैज्ञानिक र आध्यात्मिक परिचय हिन्दु काल-गणनामा ‘अधिकमास’ एउटा यस्तो विशेष समय हो, जसले हाम्रो समय र ऋतुहरूलाई सही मार्गमा राख्ने काम गर्छ। यसलाई सामान्य बोलीचालीमा ‘मलमास’ वा धार्मिक भाषामा ‘पुरुषोत्तम मास’ पनि भनिन्छ। हरेक ३२ महिना, १६ दिन र ४ घडीको अन्तरालमा आउने यो महिना ज्योतिष शास्त्रको गणितीय शुद्धताको प्रतीक हो। अधिकमास किन हुन्छ? (वैज्ञानिक र ज्योतिषीय […]

हिन्दू धर्मशास्त्रहरूमा अधिक मास (मलमास) को विशेष महत्त्व छ। यसै महिनाको कृष्ण पक्षमा पर्ने एकादशीलाई ‘परमा एकादशी’ वा ‘हरिवल्लभा’भनिन्छ। भगवान् श्री कृष्णले अर्जुनलाई यस व्रतको महिमा सुनाउँदै यसलाई दुःख र दरिद्रता नास गर्ने उत्तम उपायको रूपमा वर्णन गर्नुभएको छ। सुमेधा ब्राह्मण र उनको दरिद्रताको कथा पौराणिक कालमा काम्पिल्य नगरीमा सुमेधा नामक एक अत्यन्त धर्मात्मा ब्राह्मण र उनकी पतिव्रता पत्नी बसोबास गर्दथे। उनीहरू […]

दर्श श्राद्ध हिन्दू धर्म र विशेषगरी पितृ कर्ममा एउटा महत्वपूर्ण अनुष्ठान हो। “दर्श” को अर्थ औंसी (Amavasya) हुन्छ। त्यसैले, हरेक महिनाको औंसी तिथिका दिन पितृहरूको स्मरणमा गरिने श्राद्धलाई नै दर्श श्राद्ध भनिन्छ। यहाँ यसको बारेमा मुख्य जानकारीहरू छन्: १. अर्थ र समय शास्त्र अनुसार, चन्द्रमा नदेखिने दिन अर्थात् औंसीलाई ‘दर्श’ भनिन्छ। महिनाको अन्तिम दिन (कृष्ण पक्षको अन्त्य) मा आफ्ना […]