बैकुण्ठ चतुर्दशी व्रत कार्तिक शुक्ल चतुर्दशीमा मनाइने भगवान विष्णु र शिवको संयुक्त पूजा गरिने महत्त्वपूर्ण व्रत हो। यस दिन मध्यरातमा (निशीथ काल) पूजा गर्नाले बैकुंठ धाम प्राप्त हुने र पाप नष्ट हुने विश्वास गरिन्छ। यस दिन शिवजीले विष्णुजीलाई सृष्टि सञ्चालनको भार सुम्पने र बेलपत्र/तुलसी अर्पण गर्ने विशेष परम्परा रहेको छ।
- व्रत विधि: ब्रह्ममुहूर्तमा उठेर स्नानादि गरी व्रतको सङ्कल्प लिने, रातको समयमा भगवान् विष्णु र शिवको पूजा गर्ने, र भोलिपल्ट सूर्योदयपछि व्रत तोड्ने (पारण गर्ने) चलन छ।
- विशेषता: यस दिन विष्णुलाई बेलपत्र र शिवलाई तुलसी चढाइन्छ, जुन अन्य दिनमा गरिने परम्परा विपरीत छ।
- फल: यो व्रतले मोक्ष, सुख, र समृद्धि दिने, र व्रतकर्ताका लागि स्वर्गको ढोका खुल्ने धार्मिक मान्यता छ।