यल पञ्चदान

यल पञ्चदान नेवार समुदायद्वारा विशेष रूपमा मनाइने एक महत्वपूर्ण बौद्ध पर्व हो। यो पर्व श्रावण शुक्ल पक्षको विशेष दिनमा मनाइन्छ, जसमा बौद्ध धर्मका अनुयायीहरूले पाँच प्रकारका दान (नुन, तेल, चामल, फलफूल, र धन) प्रदान गर्छन्। नेवार संस्कृतिमा दानलाई पुण्य प्राप्त गर्ने मार्ग मानिन्छ, र यस दिन गरिने पञ्चदानले धर्म-कर्मलाई बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ। विशेष गरी महायानी बौद्ध धर्म परम्परामा यस पर्वको ठूलो महत्त्व छ।

यस दिन काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानहरूमा भिक्षुहरूका लागि दान दिने परम्परा रहेको छ। बौद्ध गुम्बा, बिहार, र चैत्यहरूमा पूजा, ध्यान, र दीप प्रज्वलन गरिन्छ। साथै, बुद्ध, बोधिसत्त्व, र देवताका मूर्तिहरू परिक्रमा गरिन्छ, जसलाई महा कर्जा यात्रा भनिन्छ। यस क्रममा भक्तजनहरूले विभिन्न सामग्रीहरू दान गर्छन्, जसले समाजमा परोपकार र दानको भावना जागृत गराउँछ। यो पर्वले भिक्षुहरूलाई जीवन निर्वाहका लागि आवश्यक वस्तु प्रदान गर्नुका साथै साधारण मानिसहरूलाई दानको महत्त्वबारे सचेत गराउँछ।

यल पञ्चदानको मुख्य उद्देश्य समाजमा परोपकार, धार्मिक आस्था, र सामाजिक सद्भावको भावना फैलाउनु हो। दान गर्दा प्राप्त हुने पुण्यले आगामी जन्महरूमा पनि कल्याण हुने विश्वास गरिन्छ। विशेष गरी काठमाडौं (यल), भक्तपुर, र ललितपुरका बौद्ध तीर्थस्थलहरूमा यो पर्व भव्य रूपमा मनाइन्छ। यस पर्वले धर्म-कर्मको मूल्य बढाउनुका साथै मानिसहरूलाई आफ्नो अहंकार त्यागी परोपकारको बाटो अपनाउन प्रेरित गर्छ।

1487