२०८२ भदौ २३ मा भ्रष्टाचारविरुद्ध जेन-जी युवा आन्दोलन देशभर फैलियो। दबाबमा प्रधानमन्त्री ओलीले संसद विघटनको सिफारिस गरे। भदौ २७ मा नेपालकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्रीका रूपमा पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीले अन्तरिम सरकारको नेतृत्व सम्हाले, र त्यसपछि फागुन २१ मा मतदानको घोषणा भयो।
निर्वाचन संरचना
प्रतिनिधिसभामा जम्मा २७५ सिट छन्:
• १६५सिट: प्रत्यक्ष निर्वाचन (FPTP) – सबैभन्दा बढी मत पाउने जित्छन्
• ११०सिट: समानुपातिक (PR) – दलीय मतको आधारमा बाँडिन्छ
मतदाताले दुईवटा मतपत्र प्रयोग गर्छन् – एउटा उम्मेदवारलाई, अर्को दललाई। मतदान समय: बिहान ७ देखि साँझ ५ बजेसम्म। कुल मतदाता: करिब १ करोड ८९ लाख।
प्रमुखदल र उम्मेदवारहरू
नेकपा (एमाले): अध्यक्ष केपी शर्मा ओली झापा-५ बाट उम्मेदवार; प्रधानमन्त्री पदका दाबेदार।
रास्वपा: पूर्वमेयर बालेन्द्र शाह झापा-५ बाटै ओलीसँग प्रत्यक्ष भिडन्त — यो चुनावको सबैभन्दा चर्चित प्रतिस्पर्धा। अध्यक्ष रबी लामिछाने चितवन-२ बाट।
नेपालीकांग्रेस: नयाँ अध्यक्ष गागन कुमार थापा सर्लाही-४ बाट। देउवाले यो चुनाव नलड्ने। कांग्रेसले १०६ नयाँ अनुहार र ११ महिला उम्मेदवार उठाएको छ।
माओवादी: प्रचण्ड वाम मोर्चाको नेतृत्वमा। राप्रपा, जनमत, उज्यालो पार्टी लगायत दलहरू पनि मैदानमा।
प्रमुख चुनावीमु द्दाहरू
भ्रष्टाचारविरोध, सुशासन, युवा/महिला प्रतिनिधित्व, प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी, जलविद्युत विकास र भारत-चीनसँगको सन्तुलित परराष्ट्र नीति – यी नै यस चुनावका केन्द्रीय मुद्दाहरू हुन्।
मतदाताजागरण: सहीव्यक्तिछान्नुस्, सहीनिर्णयगर्नुस्
तपाईंकोएउटामतलेसरकारकोदिशातोक्छ।योअधिकारउपयोगनगर्नु — देशप्रतिकोबेइमानीहो।
उम्मेदवारछान्दायीकुराहरूमाध्यानदिनुस्:
१. उम्मेदवारकोपृष्ठभूमिजाँच्नुस्: के उनीमाथि भ्रष्टाचार वा फौजदारी मुद्दा छ? अघि के काम गरे?
२. घोषणापत्ररवाचापढ्नुस्: कुन दलले के गर्ने भनेको छ? के ती व्यावहारिक र विश्वासयोग्य छन्?
३. स्थानीयकामहेर्नुस्: अघि निर्वाचित भएको हो भने, उनले आफ्नो क्षेत्रमा के गरे?
४. पैसारउपहारलेमतनबेच्नुस्: मत किन्ने र बेच्ने दुवै राष्ट्रघात हो — यसैले भ्रष्ट नेता बन्छन्।
५. जात, धर्म, क्षेत्रकोआधारमाछान्नुहुँदैन: योग्यता र नीतिको आधारमा मत हाल्नुस्।
मतदानदिनअनिवार्यतयारी:
• मतदातापरिचयपत्रवानागरिकता साथमा राख्नुस्।
• आफ्नोमतदानकेन्द्रपहिलेनैजानकारीलिनुस् – election.gov.np मा खोज्न सकिन्छ।
• मतदातानामावलीमाआफ्नोनामछकिछैनजाँच्नुस्।
• मतगोप्यहुन्छ — निडर भएर आफ्नो इच्छाअनुसार मत हाल्नुस्।
• परिवाररछिमेकीलाईपनिमतहाल्नप्रोत्साहितगर्नुस्।